ده‌بێ کوردیش "ئەنجومەنی باڵای سەرکردایەتی نەتەوەیی" هه‌بێ - ئاهورا هەورامی

ئەم ئەنجوومەنە لە ئاستی باڵای سەرکردایەتی نەتەوەیی کورد دا، پێویستە هەموو لایەنە سیاسی و دیپلۆ ماتی و فیکری و ئابووری و کۆمەڵایەتی و کلتوری و فەرهەنگی و جوگرافیەکان لە خۆ بگرێت. بۆ سەرخستی ئەم بیرۆکەیە کە نەتەوەی کوردیش وەک هەرنەتەوەیەکی تری ئەم جیهانە خاوەن دەوڵەت و سەروەری نەتەوەیی بێت پێویستە:

١. لە ئاستی سیاسیدا: بەپێی هەلو مەرجی سیاسی و لە دنیای ئەمڕۆدا ،بۆ دروستکردنی دەوڵەتی کوردی پێویستە سود لە ئەزموونی گەلانی جیهان وەربگرین، بە نموونە ئەزموونی سەرکەوتوی وڵاتە یەکگرتوەکانی ئەمریکا، کە پێک هاتوە لە 52 وڵاتی سەربەخۆ لە دەوڵەتێکی فیدراڵدا و کۆنگرێس ئەم دەوڵەتە فیدراڵە بەڕێ دەبات.
یەکێتی ئەوروپا: کۆمەڵێک وڵاتی سەربەخۆو سەرکەوتون کە قورسایی خۆیان هەیە لە ئاست هەموو بڕیارە سیاسیە جیهانیەکانداو کاریگەریشیان لە سەرناوەندەکانی بڕیاری جیهانی هەیە .کۆمکاری عەرەبی ،یەکێتی یەکی ئارەزوو مەندانەی نێوان وڵاتانی عەرەبە و 22 دەوڵەتی سەربەخۆی عەرەبی بەشدارن تیایدا و ئەندازەیەکیش لە سەر ئاستی جیهانی خاوەنی بڕیان لە هەلو مەرجە سیاسیەجیهانیەکاندا. هەڵبەت ئەم ئەزموونانە لە ناوچەکە و لە سەر ئاستی جیهانی، سەرکەوتوبووە دەشێ نەتەوەی کوردیش وەک ئەزموونێکی سەر کەوتو بەکاری بهێنێت و سودی لێببینێ‌. هاوکات وەڵامێکی دروست و تەواویشە بۆ بەرپەرچ دانەوەی هەروڵات و لایەنێکی دژ بەرانبەر بە دۆرزی ڕەوای کورد لەبەر ئەوەی زۆرینەی وڵاتانی جیهان لە نێویاندا وڵاتە یەکگرتوەکانی ئەمریکا کە ئەمرۆ سەرکردایەتی سیاسەتی جیهان دەکات، ناتوانن ناکۆک بن لەگەڵ ئەم ئەزموونەدا بە هەموو مافێکی نەتەوەیی و یاسایی حەقی مەشروعی نەتەوەی کوردیشە کە لە کوردستانی پارچەکراو و داگیرکراودا بۆ ڕزگاری و سەربەخۆیی دەوڵەتێکی فیدراڵ لە شێوەی چوار هەرێمی سەربەخۆدا پێک بهێنرێت.
بۆ نموونە (ئەنجوومەنی یەکێتی نەتەوەیی کورد(

أ‌-
ئەم جوار هەرێمە دەبێ لە سایەی دەوڵەتێکی سەربەخۆی کوردستانیدا بێت، واتە ئەنجوومەنێکی سەرکردایەتی کە پێک هاتبێت لە نوێنەری هەر چوار پارچەی کوردستان و ئەو ئەنجوومەنەش (وەک ئەنجوومەنی سەرکردایەتی دەوڵەتی کوردستانی گەورە) بناسرێت و بڕیارە چارەنوس سازەکانی نەتەوەی کورد لەم ئەنجوومەنەوە ئاراستە بکرێت) و دەبێت ئەم چوار هەرێمە سەربەخۆیە بۆ راپەراندنی هەموو کارەمانی ناو خۆ و دەروە بگەرێنەوە ئەم ئەنجوومەنەو لە ڕێگەی ئەم ئەنجوومەنەوە ڕێنمایی و فەرمان وەربگرن. ئێستا هەلێکی زۆر لە بارە بۆ پێک هێنانو ڕێکخستنی ئەم کۆنگرە نەتەوەی یەو هاوکات بۆ کۆکردنەوەی ماڵی و کورد و یەک ئاراستەیی لە سیاسەتی نوێی نەتەوی کوردا دەرفەتێکەو نابێت لە دەست بچێت، چوونکە ئێستا لە هەموو کاتەکان زیاتر ئەم هەلە ڕەخساوەو کوردستانی گەورەش وەک هەرچوار هەرێمەکە بنەماکانی دەوڵەتی سەر بەخۆی تیایە ئەگەرچی کەموو کوڕیش هەبێت بەڵام ئەمانە نابنە بەربەست بۆ لە دەست دانی ئەم دەرفەتە .

٢. ئاستی دیپلوماسیەتی کوردی: بە شێوەیەکی گشتی ئاستی دیپلۆماسیەتی کوردی بە تەواوی مانا لە هەر چوار پارچەی کوردستان لە ماوەی ڕابووردووداو بەدرێژایی مێژوو سست و لاواز بووە و وەک پێویست نەیتوانیوە ڕای جیهانی دروست بکات لە سەر پرسی ڕەوای نەتوەی کورد، ئەمەش هۆکەی ئەوەیە کە:
أ‌- هەموو دیپلۆماتێکی کوردی لەسەر ئاستی نەتەویی نەبووە لە ڕێگەی حزب و ڕێکخراوو گروپەوە بووەو هەر پارچەیەکی کوردستان لە ڕوی دیپلۆماسیەتەوە بە جۆرێک کاری لەسەر پرسی کورد کردوە و پەیوەندی دیپلوماسیەکانیش لە ڕێگەی شەخسیەوە بووە نەک لە سەر ئاستی نەتوەیی،بە هۆی جیاوازی بیرو ڕای پارت و ڕێکخراوەکانی کوردستانەوە کە هەریەکەیان جۆرێک لە چارەسەریان پێباش بووە بۆ ئایندەی کوردستان، ئاستی دیپلۆماسیەتیان دروست کردووە، بۆنموونەØ› حزبێک خودمووختاری پێباش بووەو لە دیپلوماسەتی خۆیدا بۆ درووست کردنی پشتگیری وڵاتانی بیانی و زلهێزی جیهانی ئەو وەک پەیڕەوی پارتەکەی پرسی نەتەوەیی بەستوەتەوە بە خودموختاریەوە، هەمان شێوە پارتێکی پێی وابووە مافی چارەی خۆنوسین، ئایندەی کوردستان دیاری دەکات ،هاو کات لە سەر ئەم باوەڕە پەیوەندی دیپلۆماتی بەستوە.
بە کورتی: هەموو پەیوەندییە دیپلۆماتیەکانی نەتەوەی کورد لە مێژوودا ڕاستە بە ناوی پرسی کودەوە قسەی لەسەر کراوە بەڵام لە بنەمادا پەیوەندیەکی حزبیانەوە شەخسیانە بووە، بۆ چارە سەر کردنی ئەم لاوازیە لە ئاستی دیپلۆماسیەتی کوردیدا، باشترین چارەسەری تۆکمە و بەهێز کە بتوانێت ڕای نەتوەی کود بسەلمێنێت تەنها ئەو ئەنجوومەنەیە کە لە ڕێگەی ئەم ئەنجوومەنەوە بە یەک ئاراستە و بە یەک دەنگ و بە یەک بۆچون لەسەر دۆزی کورد پەیوەندی دیپلۆماسی دروست بکات لەسەر ئاستی جیهانی بۆ ئەوەی هیچ لایەنێک بە ناوی خۆیەوە و بۆ بەرژەوەندی خۆی کاری دیپلوماسی لەسەر ئەساسی نەتەوەیی ئەنجام نەدات.

هەروەک لە سەروە ئاماژەمان پێدا ،دەبێت پەیوەندیە دیپلۆماسیەکان لە سەر ئاستی ئەو ئەنجوومەنە بێت نەک نوێنەریی هەرلایەنێک وەک ئەوەی خۆی دەیەوێت.
ب‌- ئەگەر ئەم ئەنجوومەنە دروست بکرێت و ناوی بنرێت یەکێتی نەتەوەیی کورد: ئەوا لە ڕێی ئەم ئەنجوومەنەوە زۆر پرسی نەتەوەی دەچێتە پێش، بەڵام دەبێت هەموو پەیوەندیە دیپلۆماسەیەکان لە ڕێی ئەم ئەنجوومەنەوە بێت و هاوکات ئەم ئەنجوومەنەش پەیڕەوێکی تایبەت بە کاری دیپلۆماسی هەبێت و کەسایەتی تایبەت مەندی سەرکەوتوو و چاک لەم بوارەدا دەست نیشان بکات و ئەرکەکانیان پێ بسپێرێت، و ئەو دیپلۆمات کارانە دەبێت کۆبوونەوەی تایبەتیان لەگەڵ ئەنجومەن هەبێت بۆ ئەوەی بەبەردەوام لە گەڵ سیاسەتی ڕۆژدا باس لە پرسی نەتوەیی کورد بکەن و لەگەڵ ئەنجوومەن ڕۆژانە پەیوەندی بکەن بۆ دانان و ڕێکخستنی پلان و ئاراستەی نوێ بۆ سەرنج رشاکێشانی پشتگیری دۆزی کورد لە سەر ئاستی جیهانی.
ت‌- هەروەها ئەم ئەنجوومەنە ڕێگری بکات لە هەر کەسێک کە بەبێ ئاگاداری ئەنجوومەن کاری دیپلۆماسی لە سەر ئاستی نەتەوەیی بکات .
پ‌- پەیوەندی گرتنی دیپلۆماتکاران کە ئەنجوومەن دیاری کردوون، لە گەلچ هەموو ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ وڵاتە مرۆڤ دۆستەکان وڵاتە زلهێزەکات و وروژاندنی پرسی سەربەخۆیی، داوای هاوکاری و پشتگیری بۆ بونیاد نانی دەوڵەتی مۆدێرنی سەربەخۆی کوردستانی.

٣. فیکر (ئایدۆلۆژیا) نەتەوەیی لەسەر ئاستی دەوڵەت: لە ماوەی ڕابوردوو لە ئێستاشدا بەقوربانی بونی پرسی کورد نەبوونی ئایدۆلۆژیایەکی گشتگیرو یەک ئاراستە بووە، ئەمەش بە هۆی زۆری ئەدای کاری حز و پارتەکانەوە بووە لە کوردستان کە هەرپارت و ڕێکخراوێک هەڵگری فیکرێکی تایبەت بەخۆی و پلات فۆرمێکی سیاسی بوە بۆ دۆزی کوردە لایەنێک ئیسلامی و بە پێی شەرع و حەدیس و ئایەتەکانی قورئانی کێشەی کوردی تەفسیر کردووە و لە ناوەندە جیهانیەکانیشدا کوردی وەک نەتەوەیەکی موسڵمان ناساندووە و پێی وابووە تەنیا ئاینی ئیسلام چارەسەری کێشەی نەتەوەی دەکات کە ئەمە ئەزموونی ئسلامبوونی کورد سەلماندوویەتی نەک هەڵەیە و پێچەوانەش بووە، لەلایەکی ترەوە. فیکری سۆسیالیستی و چەپ دەتوانێت پرسی کورد چارەسەر بکات. لە لایەکی ترەوە فیکری عەلمانیەت و دەیان ڕێکاری فیکری تر کە ئێمە ئەزموونی هەموو ئەم ئایدۆلۆژیایانەمان تێپەڕراند و هیچ کام لەم فیکرانە بایی ئەوەندەی پرسی کورد بناسێنێت لەسەر ئاستی جیهانی کاریگەریان نەبوو، گەورەترین گرفت نەبوونی ئایدۆلۆژی دەوڵەتیە (بیری سەربەخۆیی) پێویستە کار بۆ گەشەپێدانی بیری نەتەوەیی بکرێ و هێڵێکی گشتی سیاسەتی دەرەکی لە سەر یەک ئاراستە دیاری بکرێت بۆ چالاکی سیاسی نەتەوەیی.
دەبێت ئەم ئەنجوومەنە بە پێی وەرگرتنی ئەزموونی سەرکەوتوی گەلان سود لە ئایدۆلۆژیایەکی گشتی دەوڵەتی وەربگرێت کە ئایا ئایین نامەی ئەم دەوڵەتە سەر ەخۆ کوردی یە چی ئایدیایەکی گشتی بێت. بۆ نموونە نەتەوەی تورک زەرەمەند بوون لە ئاینی ئسلام سەرەڕای ئەوەی کە بە هۆی ئاینی سیلامەوە بوونە خاوەنی ئیمپراتۆریەتێکی مەزن لە ناوچەکە بەڵام ئەم ئیمپراتۆریەتە لە ناخۆی خۆیدا هەڵوەشابوو شکستی هێنا، بە هاتنی ئەتا تورک و سودوەرگرتنی لە فیکری ئەوروپا و خۆرئاوا و گۆڕینی ئاین نامەی دەوڵەتی تورک لە ئیسلامیەوە بۆ عەلانیەت. بەم ئایدیایە ئەو شکستە گەورەی ئیمپراتۆریەتی عوسمانی داپۆشی. هاوکات ئەوروپا بە چەندین ڕێگوزەری سیاسیدا تێپەریوە تا ئەم بونیادە سەر کەوتوەی دامەزراندووە (سەردەمی کۆیلەیەتی، فیوداڵی، پاشایەتی، کڵێسا و جیاکردنەوەی دین لە دەوڵەت کە کوشندەترین ئایدیا بۆ خاپورکردنی دەوڵەت ئایدیالی دیینیە، هەتا ئەو کاتەش کە کڵێسا دەستی باڵای لەسەر ئەدای کاری سیاسەت هەبووو لە ئەورو پا خاون دەوڵەت نەبوون، چوونکە بەهەم هێنانی کەسایەتی ڕۆحانی و ئیماندار تەنیا لە دەلاقەی ئاینەکەیەوە دەتوانیچت ببینێت. ئەو دەلاقەیەش لە ئاستی کاری سیاسی و دەوڵەتیدا زۆر لەوە بچووکترو کەم بینترە، بۆیە ئەوروپا ئایینیان لە سیاسەت و دەوڵەەت جودا کردەوە و هاوکات ئاینیشیان لە دەست پیاوەکانی ڕزگارکرد کە وەک خۆی خەڵک مومارسەی بکات. سەرمایەداری ،ئێستاش بەرەو سۆسیالیزم کە هەموو ئەم قۆناغانە، بە نێو هەموو ئەم فیکرەو ئایدۆلۆژیایانەدا گوزەریان کردووەو تێ پەڕیون (سەرمایەداری، لیبرالیزم، سۆسیالیزم، دیموکراسی، مۆدێرنێتە، پۆست مۆدێرنێتە لە ئێستاشدا لە هەوڵی چەسپانی ڕێگای سێهەمدان و سۆزسیالیزم هاوپیچ لەگەڵ فیکری دیموکراسیدا) کە ڕێکارێکی دیموکراتیانەی نێوان سسیستەمی سەرمایەداری و کۆمۆنیستیە بەڵام لە هەم بەر چارەسەری دۆزی نەتەوی کوردو پرسی بوون بەدەوڵەت، پێویستە هێڵکی یەکلاکەرەوە دەسنیشان بکرێت کە هەموو ڕێکخراوو حزب و پارت و کەسایەتیەسیاسیەکانی کورد کۆک و تەبابن لەسەر ئەو ئایدۆلۆژیایە و ئەوەش بکریتە بناغەی فیکری دامەزراندنی دەوڵەتی کورددستان و لەو هەموو فیکرو ئایدیا نەخوازراوانە ڕزگار بکرێت.
بۆیە پێویستە پێش هەموو شتێک گوتارێکی تاک رشەهەندی نیشتمانی دروست بکرێت کە هەموولایەنەکان لەسەر ئاستی هەرچوار پارچەی کوردستان کۆک بن لەسەری وئەم گوتارەش بکرێتە ئایننامەی دەوڵەتی کوردستان.

٤. لە ڕوی ئابووری یەوە: لە سیاسەتی سۆسیالیزمدا ، ئاماژە بەوەدراوە کە هەموو سیاسەتێکی سەرکەوتو ئابووری یەکی بەهێز دروستی دەکات. واتا ئابووری بنەمای سەرەکی پراکتیکی کاری سیاسی سەرکەوتوانەیە بۆ ئامانجێک. بۆیە ئابووری ڕۆڵی سەرەکی لە پرسی سەربەخۆی کوردستاندا لە پلەی یەکەمدایە، هاوکات کوردستان کە داگیرو پارچە کراوە، خاوەنی داهاتێکی زۆری سامانی سروشتی و کانزایی یە چ لە ڕوی پیشەسازیەوە چ لەڕوی کشتوکاڵیەوە چ لە ڕوی بازرگانیشەوەØ› بەڵام داگیر کردنی کوردستان و سودوەرنەگرتنی گەلی کورد لەم سەروەت وسامانەی خاک ونیشتمانەکەی نەیتوانیوە ئامانجە نەتەوەییەکانی بهێنێتە دی. کوردستان نیشتمانێکی بەپیت و فەڕە و سروشتێکی تەواو ئاسیی و گونجاوی هەیە بۆیە ئەگەر ببێتە دەوڵەت، ئەوا بنەمایەکی پتەوی ئابووری هەیەو بە تەواوی مانا دەتوانێت بە شێوەیەکی تۆکمە بنەماکانی دەو ڵەت بەرجەستە بکات. بۆیە پێویستە لایەنی ئابووریش وەک لایەنەگرنگەکانی تر لەبەرچاو بگیرێت و گرنگی بە کەرتی کشتوکاڵی و کەرتی پیشەسازی و کەرتی بازرکانی بدرێت، ئەگەرچی لە دنیای ئەمرۆدا سیاسەتی ئابووری سیاسەتی بازاڕی ئازادە و لە لایەن کۆمپانیا ئەهلییەکانەوە سەرپەرشتی دەکرێت، بەڵام بۆئەوەی کە هاونیشتمانیان زەرمەند نەبن وبازرگانی چاووچنۆک و هەلپەر ئیستغلالی ئەو هەلومەرجەی بازاڕی ئازاد نەکەن، ئەوا پێویستە لە لایەن دەزگای دەوڵەتەوە چاودێری تندوتۆڵی بازاڕ بکات و بازرگان و کۆمپانیاکان بکات. بۆیە ئابووری ڕۆڵی سەرەکی لە سەرکەوتنی سیاسەتی ئیداری و حکومەیدا دەبێت.

٥. ئاستی ڕێزمانی و زمانی دەوڵەتی (فەرهەنگی نەتەویی): گرفتی سەرەکی هەر دامەزراوەیەکی حکومی و دەوڵەتی گرفتی کەم کۆڕی یان پەرتەوازەیی زمانی نەتەوەییە، گەلی کورد بە هۆی چەند جۆر لە زاراوە لە نێو زمانەکەیدا وای کردووە زمانێکی ستاندارد و فەرمی و جیهانی نەبێت، هەربۆیە لە ڕوی زاراوە و دەستەواژەشەوە کەم و کۆڕی زۆری تیایە و بۆ دەسەتەواژە سیاسی و ئابوری زانشتی یەکان زۆرترین کات سود لە زمانی بێگانە وەرگیراوە، ئەمەش هۆی لاوازی زمانی کوردی بەیان دەکات بەو مانایەی ستانداردی جیهانی نەدرێتی، بۆیە ئێستا لە هەموو کات زیاتر پێویست بوونی دانانی فەرهەنگێکی گشتی و هاوچەرخە بەتەکنیکی ئەدەبی و سیاسی و ڕۆشنبیری و زمانەوانی، فەرهەنگێک کە لە خوێندنگاکاندا بخوێنرێت، و لە هەر چوار زاراوەی کرمانجی سەروو کرمانجی خواروو شێوەزاری هەورامی و گۆران، بۆ ئەوەی لە هەر چوار زاراەکە فەرهەنگێکی دەوڵەند و هاوچەرخ دروست بکرێت پێویستە تەکلیفی لیژنەیەکی تۆکمە بکرێت بۆ دانانی ئەم فەرهەنگە بە شێوەی شیکردنەوەی (ڕەوان بێژی، دەربڕین، وشەسازی، ڕستە سازی و ماناسازی، وتاربێژی و هتد).
ئەم فەرهەنگە زمانی فەرمەی دیالۆگ و ئەدەبی و زانستی و ڕۆشنبری دەوڵەت و هاونیشتمانیان بێت. بۆیە تا فەرهەنگێکی تۆکمە نەیەتە بوون زمانی ناوچەیی یان شێوە زارەکانی زمانی کوردی لە بنەمای پێک هێنانی دەوڵەتدا لاوازەو ناتوانێت ئاستی جیهانی وەربگرێت. و بۆ ئەوەشی کە چیتر پەنا نەبینە بەر وشەو زاراوەی بیانی و ڕزگاربوونمان لە ژێر کاریگەری ڕیزمانی هەرچوار وڵاتی داگیر کەر، پێویست بوونی ئەم فەرهەنگە زۆر زەرووری و پێویستە.

٦. جوگرافیای کوردستان: جوگرافیای کوردستان کە لە لایەن هاوپەیمانەکانەوە بە پەیمانی لۆزان لە ساڵانی سەدەی ڕابووردوو پارچەکرا بەسەر چوار وڵاتی داگیر کەری ( عەرەب و فارسدا ) تائێستاش ئاسەواری لاوازی فەرهەنگی و سیاسی و جیۆپۆلەتیکی کوردستان لە ژێر کاریگەری ئەو پارچەکردەندایە، گرفتی گەورەی نیشتمانی کوردان تەنیا داگیر کاری نیە بەڵکو پارچەکردنیەتی بەسەر چوار وڵاتدا، بۆ یە ئەگەر یەکیچتی یەکی نەتوەیی بوێرو چالاک نەبێت ئەم پارچانە لکانەوەیان پێکەوە ئەستەمە، یان بەدەست هێنانی پشگیری وڵاتانی زلهێز، بۆیە جوگرافیای کوردستان مەودایەکی فراوانی هەیە و ئەمەش شیاوە وەک بنەمای دەوڵەت، یان لە کاتێکدا ئەگەر ئەم چوار پارچەیەش بە شێوەیەکی ئارەزوو مەندانە یەک نەگرنەوە ئەوا دەشێ وەک چوار هەرێمی سەر بەخۆ لە جوگرافیای خۆیاندا لە ژێر سایەی دەوڵەتێکی هاوچەرخی فیدراڵدا یەک بگرن. واتە، وەک لە پێشدا وڵاتە یەکگرتوەکانی ئەمریکامان بە نموونە وەرگرت .

٧. ئاستی کلتوری کۆمەڵگەی کوردی: ئاستی کلتوری کۆمەڵگەی کوردی، لاوازەو وەک پێویست لە ئاستی ستانداردی جیهانیدا نیە، تا ئێستاش ئەم کلتورە کلتورێکی خێڵەکی عەشایری دواکەوتوو لە ژێر کاریگەری کلتوری وڵاتە داگیرکەرەکاندایە و هاوکات هەژموونێکی ئاینی زۆریشی لەسەرە کە بە زۆر بەسەریدا سەپێندراوە، چوونکە تائێستاش هاوڕێیەتی کوڕو کچ، بەشداری سیاسی ژنان لە چالاکیە سیاسی و ئابووری و کۆمەڵایەتیەکاندا شەرمە و جێگای سەرزەنشتیە بۆیە پێویستە دەوڵەتی ئایندەی کوردستان بەم کلتورەدا بچێتەوە و ئازادیە کەسیەتیەکانی نێر و مێ بەتەواوی ماناوە بەرجەستە بکات و شێوەیەکی یەکسان لە نێوان هەردوو ڕەگەزی نێرو مێدا بە شێوەیەکی فەرمی و یاسایی بسەلمێنێت.

٨. ئاستی کۆمەڵایەتی: ئاستی کۆمەڵایەتی کۆمەڵگەی کوردی زۆر نزمە هەموو پەیوەندیە کۆمەڵایەتیەکان لەسەر بنەمای خێڵەکی و خزم خزمێنەیەو ئەمەش زۆرتریت کاریگەری نێگەتیڤی لە سەر ڕەوشی ئاستی پێشکەوتنی کۆمەڵگەی کوردی کردووە لە سۆنگەی ئەزموونی گەلانی جیهانەوە ئاستی کۆمەڵایەتی دەبێت ئاستێکی ئینتیمای نەتەوەیی بێت نەک خزم و عەشیرەت گەری، هۆکەشی ئەوەیە چەمکی هاووڵاتی بوون لە نێوردا هەرنیە، لە ڕاستیدا پێشمەرجی کۆمەڵگەیەکی پێشکەوتو لە ڕوی پەیوەندی کۆمەڵایەتیە وە چەسپاندنی چەمکی هاوڵاتی بوونە ، ئەم چەمکەش لە کۆمەڵگای کوردیدا نەک هەر لاوازە بەڵکو بەشێوەیەکی گشتی، ئەم چەمکە بوونی نیە نەلەسەر ئاستی سیاسی و نە لەسەر ئاستی کۆمەڵایەتیش، دەوڵەتی ئایندەی کوردستان، پێویستە پۆ بە باخ کرددنی ئینتیمای نەتەوەی پێش هەموو شت بە یاسا چەکی هاوڵاتی بوون بچەسپینێت. ماف و ئازادیەکانی بۆ دابین بکات تا ئەو ئەندازەیەی کە پێش لە هەرشتێک گرنگترین شت بیری نەتەوەیی بێت و هەموو لەبەر دەم یاسادا وەک یەک مامەڵەیان لەگەڵدا بکرێت.

٩. سوپای ئایندەی دەوڵەتی نیشتمانی کوردستانی: لە پێشدا ئاماژەمان پێدا ئەگەر بەشێوەیەکی ئارەزوو مەندانە ئەم چوار پارچەیە یەکیان نەگرتەوە ئەوا ئەشێ سووپایەکی نیشتمانی هەبێت بە پاراستنی سەر وەری ئەم چوار هەرێمە وەک دەوڵەتێکی فیدراڵ، ئەم سوپایە لە هەر چوار پارچەی کوردستان پێک دێت و ئەنجوومەنێک یان یەکەیەکی سەر بەخۆ کە سەر بە هیچ حزب و لایەنێک نەبێت سەرپەرشتی بکات. هاوکات، ئەم هەرێمە سەر بەخۆیانە دەتوانن خاوەنی حکومەت و ئیدارەی کارگێری خۆیان بن بە شێوەیەکی سەر بەخۆ (نموونە حکومەتی هەرێمی کوردستانی باشور) ئەم سوپا نیشتمانیە پێویستە ڕێکخراو و مەشق پێکراوو بە تەکنۆلۆژی سەردەم و هاو چەرخ بێت.
وەک:
أ‌- دابین کردنی پێداویستی لۆجستی
ب‌- دابین کردنی سیستەمی پەیوەندیەکان ،(بێتەل ، بلۆتۆس ، مۆبیلی سەربازی و هتد )
ت‌- چەک و تەقەمەنی پێشکەوتو
پ‌- زانستی تەکۆلۆژی
ج‌- ئۆتۆمبیلی سەربازی گواستنەوە تایبەت
ح‌- تیمی فریاگوزاری ئالیات ، چاکرنەوە گۆڕین
خ‌- شوێنی شیاوی حەوانەوە
د‌- دابن کردنی ئازادی شەخسی
ژ‌- خوادن و خۆراکی گونجاوو تەندروست
ر‌- فریاگوزاری تەندروستی پێشکەوتوو